Phí và thuế: đọc biểu phí, hiểu vì sao bán sớm bị thiệt

Phí là thứ duy nhất trong đầu tư mà bạn biết chắc trước. Lợi nhuận thì không ai hứa được, còn phí thì được ghi rõ trong biểu phí. Vì vậy hãy đọc biểu phí trước khi đọc biểu đồ lợi nhuận, giống như đọc pricing page trước khi gắn thẻ vào một dịch vụ cloud.

Bản đồ các loại phí

Loại	Thu khi nào	Ai trả, trả thế nào	Mức thường gặp trên Fmarket (09/2026)	Giới hạn pháp lý
Phí mua (giá dịch vụ phát hành)	Khi mua	Trừ vào tiền mua	0% ở 64/68 quỹ, vài quỹ 0,1–1%	Tối đa 5%
Phí bán (giá dịch vụ mua lại)	Khi bán	Trừ vào tiền bán, giảm dần theo thời gian nắm giữ	0–3%, thường về 0% sau 12–24 tháng	Tối đa 3%
Phí chuyển đổi	Khi chuyển từ quỹ này sang quỹ khác cùng công ty	Trừ vào giá trị chuyển	Tuỳ quỹ, thường giống biểu phí bán; có công ty 0%	Tối đa 3%
Phí quản lý	Liên tục, hằng ngày	Trích từ tài sản quỹ, đã nằm trong NAV	0,5–1,95%/năm	Theo Điều lệ quỹ
Chi phí khác (giám sát, lưu ký, kiểm toán…)	Liên tục	Trích từ tài sản quỹ, đã nằm trong NAV	Không công bố tập trung, xem báo cáo quỹ	Theo Điều lệ quỹ

Giới hạn pháp lý theo Thông tư 98/2020/TT-BTC. Số liệu Fmarket lấy ngày 19/09/2026, và biểu phí có thể thay đổi, nên hãy kiểm tra trên trang từng quỹ hoặc dùng công cụ tính phí.

Đọc biểu phí bán

Trên Fmarket, biểu phí bán thường trông như sau:

Thời gian nắm giữ              Phí bán
0 tháng   < t < 12 tháng       2,0%
12 tháng ≤ t < 24 tháng        1,0%
t ≥ 24 tháng                   0,0%

Một vài biểu phí có thật trên Fmarket (09/2026), không nêu tên quỹ vì đây không phải gợi ý mua:

Kiểu quỹ	< 1 tháng	< 6 tháng	6–12 tháng	12–24 tháng	≥ 24 tháng
Cổ phiếu A	2%	2%	2%	1%	0%
Cổ phiếu B	3%	2%	2%	0,5%	0%
Cổ phiếu C	2,5%	2,5%	2%	1,5%	0%
Trái phiếu D	1%	1%	0,5%	0%	0%
Trái phiếu E	2%	2%	2%	0,5%	0%
Trái phiếu F	0%	0%	0%	0%	0%

Ba điều cần để ý:

Mốc thời gian đo từ ngày mua của từng lần mua. Nếu bạn mua hằng tháng, mỗi lô CCQ có “đồng hồ” riêng.
Chương trình định kỳ (SIP) có thể có biểu phí khác hình thức mua linh hoạt, có quỹ thấp hơn, có quỹ cao hơn. Hãy xem đúng biểu phí của hình thức bạn chọn.
Vài quỹ vẫn thu phí nhỏ kể cả sau 24 tháng. Đừng mặc định mọi quỹ đều về 0%.

Phí quản lý: khoản phí bạn không nhìn thấy

Phí quản lý không bao giờ xuất hiện dưới dạng “trừ tiền” trong app. Nó được trích dần từ tài sản của quỹ nên NAV/CCQ bạn thấy là con số đã trừ phí. Tức là lợi nhuận quá khứ quỹ công bố là lợi nhuận sau phí quản lý.

Nhưng không nhìn thấy không có nghĩa là không đáng kể. Hãy xem ví dụ giả định: hai quỹ có danh mục giống hệt nhau, tài sản tăng 8%/năm trước phí, chỉ khác phí quản lý.

	Quỹ phí 1%/năm	Quỹ phí 2%/năm
Lợi nhuận sau phí (xấp xỉ)	7%/năm	6%/năm
10.000.000đ sau 10 năm	≈ 19.670.000đ	≈ 17.910.000đ
Chênh lệch		≈ 1.760.000đ

Chênh 1 điểm phần trăm mỗi năm, qua 10 năm lãi kép, thành gần 18% số vốn ban đầu. Phí cao không xấu nếu người quản lý tạo ra lợi nhuận tốt hơn tương xứng, nhưng bạn nên biết mình đang trả bao nhiêu. Thử với máy tính lãi kép.

// lãi kép với phí: phí trừ vào lợi nhuận mỗi năm
const giaTri = (von, loiNhuanGop, phi, nam) => von * Math.pow(1 + loiNhuanGop - phi, nam);
giaTri(10_000_000, 0.08, 0.01, 10); // ≈ 19.671.514
giaTri(10_000_000, 0.08, 0.02, 10); // ≈ 17.908.477

Thuế

Thuế khi bán CCQ

Thời điểm bán	Nắm giữ dưới 2 năm	Nắm giữ từ 2 năm
Trước 01/07/2026	0,1% giá trị bán	0,1% giá trị bán
Từ 01/07/2026 (Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15)	0,1% giá trị bán	Miễn thuế

Một số lưu ý:

0,1% tính trên giá trị bán, không phải trên lãi. Bán lỗ vẫn phải chịu.
Thuế thường được khấu trừ khi bạn bán, bạn nhận về số tiền đã trừ thuế.
Cách đếm “2 năm” cho CCQ mua trước 01/07/2026 và cho từng lô mua định kỳ cần theo hướng dẫn chi tiết của cơ quan thuế và quỹ. Nếu số tiền lớn, hãy hỏi lại quỹ trước khi bán.

Thuế trên lợi tức quỹ chia

Một số quỹ chia lợi tức bằng tiền cho nhà đầu tư. Khoản này chịu thuế TNCN 5% theo quy định cũ. Từ 01/07/2026, mức thuế giảm một nửa còn 2,5% theo Luật Thuế TNCN mới. Nếu quỹ không chia lợi tức, lợi nhuận được giữ lại và phản ánh trong NAV/CCQ, và bạn chỉ gặp thuế khi bán. Chính sách phân phối lợi nhuận được ghi trong Điều lệ quỹ và Bản cáo bạch, hãy kiểm tra với quỹ bạn chọn.

Ví dụ: vì sao bán sớm bị thiệt

Bạn mua 5.000.000đ vào một quỹ cổ phiếu có biểu phí bán 2% (< 12 tháng), 1% (12–24 tháng), 0% (≥ 24 tháng). Để chỉ so sánh riêng phí, giả sử NAV/CCQ khi bán đúng bằng lúc mua.

Bán sau	Phí bán	Thuế	Tổng chi phí	Nhận về
3 tháng	100.000đ	5.000đ	105.000đ	4.895.000đ
13 tháng	50.000đ	5.000đ	55.000đ	4.945.000đ
25 tháng (bán sau 01/07/2026)	0đ	0đ	0đ	5.000.000đ

Bán sau 3 tháng, bạn mất 2,1% chỉ vì phí và thuế. Để hoà vốn, NAV/CCQ phải tăng khoảng 2,15% trong 3 tháng. Nói cách khác, bán sớm giống như tự đặt cho mình một chướng ngại vật.

Phí bán theo thời gian nắm giữ là một tín hiệu thiết kế: quỹ cổ phiếu được làm ra cho tiền dài hạn. Nếu bạn nghĩ mình có thể cần tiền trong vòng 1 năm, đó là dấu hiệu khoản tiền đó chưa nên vào quỹ cổ phiếu.

Chuyển đổi quỹ cũng có thể tốn phí

Muốn chuyển từ quỹ cổ phiếu sang quỹ trái phiếu cùng công ty? Nhiều quỹ tính phí chuyển đổi bằng biểu phí bán, tức là có thể 1,5–2,5% nếu mới giữ dưới 1 năm. Có công ty cho chuyển đổi 0%. Hãy kiểm tra trước khi bấm.

Checklist đọc phí của một quỹ

# trước khi mua bất kỳ quỹ nào
[ ] phí mua bao nhiêu %?
[ ] phí bán theo từng mốc thời gian nắm giữ? mốc nào về 0%?
[ ] biểu phí SIP có khác biểu phí linh hoạt không?
[ ] phí quản lý bao nhiêu %/năm? so với quỹ cùng loại?
[ ] phí chuyển đổi sang quỹ khác cùng công ty?
[ ] quỹ có chia lợi tức bằng tiền không?

Tóm tắt

Phí mua trên Fmarket phần lớn là 0%. Phí bán thường 0–3% và giảm dần theo thời gian nắm giữ, hay về 0% sau 12–24 tháng.
Phí quản lý 0,5–1,95%/năm đã nằm trong NAV/CCQ. Không nhìn thấy nhưng cộng dồn qua nhiều năm thành đáng kể.
Thuế bán là 0,1% giá trị bán, kể cả khi lỗ. Từ 01/07/2026, CCQ nắm giữ từ 2 năm được miễn thuế. Thuế lợi tức quỹ chia giảm từ 5% còn 2,5%.
Bán trong năm đầu có thể mất 2–3% chỉ vì phí và thuế. Hãy chỉ đầu tư tiền có thể để yên đủ lâu.